Virüs nedir? Nasıl yayılır? Bizi nasıl hasta eder?




Virüsler dünyadaki en yaygın biyolojik varlıklardır. Uzmanlar dünyamızda yaklaşık 10,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000 virüs olduğunu tahmin ediyorlar. Eğer hepsi yan yana sıralanabilirlerse galaksinin diğer ucuna kadar uzanabilirler.

Virüsleri doğanın sahip olduğu nanoteknoloji ürünleri olarak düşünebilirsiniz. Nanometre ölçeğinde boyutları olan, üreyebilmek için diğer organizmaların hücrelerini istila etmekten çekinmeyen ve bu amaçla donatılmış moleküler makinelerdir. Büyük bir çoğunluğu insanlar için zararsız olsa da, bazıları sizi hasta edebilir ve hatta bazıları ölümcül olabilir.

Virüsler Canlı mıdır?

Virüsler hayatta kalmak ve çoğalmak için diğer organizmaların hücrelerine ihtiyaç duyarlar çünkü kendi enerjilerini üretemezler veya depolayamazlar. Başka bir deyişle konak hücrenin dışında işlevsizleşirler. Bu yüzden genellikle cansız olarak kabul edilirler.

Konak hücreden bağımsız bir virüs kendisini virion adı verilen bir kapsülün içerisinde korur. Virion, belirli bir süre çevrede “hayatta kalabilir”. Bu da virüsün yapısal olarak sağlam kaldığı ve temas halinde uygun bir organizmayı enfeste edebileceği anlamına gelir.

Bir virion uygun bir konakçı hücreye bağlandığında –bu virionun ve konak hücre zarının yüzeyindeki protein moleküllerine bağlıdır- hücreye nüfuz edebilir. İçeri girdikten sonra virüs daha fazla virion üretmek için hücreyi ele geçirir. Virion ile dolan hücre en sonunda dayanamaz ve parçalanır. Bol miktarda virion ise daha fazla hücreye bulaşmak için yola çıkarlar.

Peki bu “yaşam döngüsü” virüsleri canlı kılıyor mu? Bu bilim camiası tarafından hala tartışılan bir konu. Konuyu felsefi tarafından tartışanlar da var elbet. Ancak her iki şekilde de canlılar üzerinde büyük bir etkisi olduğu konusunda hemfikiriz.

 

Virüsler Neyi hedefler?

Virüsler, belirli bir avı olan yırtıcı hayvanlar gibidir. Avlarını tanırlar ve onlara özel çalışırlar.

Birçok hayvan ve bitki türününün ise kendi virüsleri vardır. Kediler, insanlarda AIDS’e neden olan HIV’in bir kedi versiyonu olan FIV’e sahiptir. Yarasalar bir tanesinin COVID-19’a neden olan yeni koronavirüsün kaynağı olduğuna inanılan birçok farklı koronavirüs türüne ev sahipliği yapar. Bakteriler de aynı şekilde kendilerine özgü virüslerle karşılaşıyorlar.

Bazı Virüsler Neden Bu Kadar Ölümcül?

Bir virüsün veya bir patojenin ne kadar zarar verebileceği virülans olarak tanımlanır. Bu yalnızca virüs bulaşmış bir kişiye ne kadar zarar verdiğine değil aynı zamanda virüsün vücudun savunmasını ne kadar engelleyebildiğine, kendisini ne hızda kopyalayabildiğine ve diğer konak hücrelere ne kadar hızlı yayılabileceğine de bağlıdır. Virülansı yüksek olan virüsler ise konak organizmadaki deformasyonları hızlandıracağı için geri dönüşü olmayan hasarlar verebilir.

Virüsler Nasıl Yayılır?

Virüs bulaşmış bir kişi vücut sıvıları(öksürme, hapşırma ile atılan sıvılarda) ile, ölü deriyi dökmesi ile, yüzeylere dokunması ile veya benzeri yollar ile virüs parçacıklarını etrafına yayabilir. Böylelikle yayılan virüsler kendilerine yeni konak hücre bulmak için yeni maceralara yelken açarlar.

Potansiyel bir konak hücre bulamayan virüsler ise cansız bir nesne üzerinde virionları sayesinde uzun bir süre hayatta kalabilirler. Bu kontamine nesneler ise fomit olarak bilinir ve hastalığın yayılmasında önemli bir rol oynarlar.

 

Kaynak: theconversation.com


İlgili Etiketler

İlgili etiket bulunamamıştır.


Okuyucu Yorumları