4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Genel Bakış




Toplum yararına bir şeyler üretmek,kollektif bir işbirliğinin,iyi niyetin ve çalışmanın ürünüdür.

Kamuda, milletin emanetini devlet sistemi içinde muhafaza ederken, iş ve işlemlerin etkin, hızlı ve doğru şekilde yürümesi için çalışmak, iyi yönetimin temel gereklerindendir.

Üretilecek her değer için çeşitli kaynakları kullanmak zorunda olduğumuzu hepimiz biliyoruz.

Kamuda kaynak kullanımının doğru,sorunsuz ve ihtiyacı karşılayacak şekilde yapılabilmesi için, yapım işleri,mal  ve hizmet alımları noktasında kuralları belirleyecek ölçülere ihtiyaç vardır.

Bu ölçülerin vücut bulduğu yasa, Kamu İhale Kanunudur.

2002 yılında çıkan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu her bakımdan,kamu kaynaklarının en doğru şekilde kullanılması için rehber niteliğinde maddeler içermektedir.

İhtiyaçların artması ve çeşitlenmesi, süreç içinde kamu idarelerinin, özel sektörden mal veya hizmet satın almasını artırmıştır.

Bir tarafta kaynakların hakka ve mevzuata uygun ve tasarruflu kullanılmasını önceleyen, diğer tarafta  bunlarla birlikte elbette bunları gözardı etmeden, bir an önce işi bitirip,aldığı para ile masraflarını karşıladıktan sonra kar’a geçmeyi hedefleyen bir anlayış.

Geçmiş uzun yılların tecrübesi gösterdi ki,bu ikisinin dengesini, hak hukuk ve kamu yararı ilkesine bağlamış olan formüller  ile götürmeliyiz.

İşte 4734 sayılı yasayı bu gözle analiz etmek ufkumuzu açacaktır diye düşünüyorum.

4734 sayılı kanuna göre mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihaleleri temel olarak 2 usulle yapılıyor.

1) Açık İhale Usulü

2) Belli istekliler arasında ihale usulü

 

Burada ‘’ istekliler ‘’ sözünden ihaleye girmek isteyenler kastediliyor.

Açık ihale,katılmak isteyen herkese açık şekilde tekliflerin alındığı usuldür.

 

Belli istekliler arasında ihale usulü,yapılacak ön yeterlilik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verdiği usuldür.

 

Yapım işleri,hizmet ve mal alım ihalelerinde işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı  işlerin ihalesi ile, yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri bu usule göre yaptırılabilir.

Bunu şöyle açıklayalım, öyle işler vardır ki, bu işlerin kapasite,teknik ve aklınıza gelen bir çok diğer niteliklerini yerine getirebilecek  firmaların bu işleri yapmasını daha sağlıklı bulabilirsiniz.Bu düşünce aynı zamanda kamu yararının da bir gereğidir.

İşi yarıda bırakıp kaçmayacak, güven veren,uzmanlık gereken o alanda iş bitirmesi  ve referansı çok yükleniciler ararsınız.

İşte bu firmaların kim oldukları sorusu, belli istekliler arasında yapılan ihale usulü ile cevap bulur.

Bu 2 temel usul  dışında, daha hızlı hareket etmeyi gerektiren durumlarda, Pazarlık Usulü ile ihale ve Doğrudan Temin yöntemleri de kullanılıyor.

4734 sayılı kanun;

Madde 21- Aşağıda belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir diyor:

a) Açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihale sonucunda teklif çıkmaması.

b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.

c) Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.

d) İhalenin, araştırma ve geliştirme sürecine ihtiyaç gösteren ve seri üretime konu olmayan nitelikte olması.

e) İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi.

f) İdarelerin yaklaşık maliyeti ellimilyar Türk Lirasına kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları.( burada belirtilen lira bedeli hersene değişmektedir)

Doğrudan temin

Madde 22-  Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:

a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.

b) Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.

c) Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.

d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.

e) İdarelerin ihtiyacına uygun taşınmaz mal alımı veya kiralanması

f)  Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımları.

g) Milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülen uyuşmazlıklarla ilgili davalarda, Kanun kapsamındaki idareleri temsil ve savunmak üzere Türk veya yabancı uyruklu avukatlardan ya da avukatlık ortaklıklarından yapılacak hizmet alımları.

h) 8/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Kanunun 22 ve 36 ncı maddeleri uyarınca Türk veya yabancı uyruklu avukatlardan hizmet alımları ile fikri ve sınai mülkiyet haklarının ulusal ve uluslararası kuruluşlar nezdinde tescilini sağlamak için gerçekleştirilen hizmet alımları.

ı)Türkiye İş Kurumunun, 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) ve (c) bentlerinde sayılan görevlerine ilişkin hizmet alımları ile 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin yedinci fıkrasında sayılan görevlerine ilişkin hizmet alımları,

i)Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi, Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halkoyuna sunulması, milletvekili genel ve ara seçimleri, mahalli idareler ile mahalle muhtarlıkları ve ihtiyar heyetleri genel ve ara seçimi dönemlerinde Yüksek Seçim Kurulunun ihtiyacı için yapılacak filigranlı oy pusulası kâğıdı ile filigranlı oy zarfı kâğıdı alımı, oy pusulası basımı, oy zarfı yapımı hizmetleri ile bu seçimlere yönelik her türlü seçim malzemelerinin alımı ile yurt dışı seçim harcamaları, il seçim kurulu başkanlıkları tarafından alınacak oy pusulası basım hizmeti alımı durumlarında yapılır.

Çok teknik ve karmaşık maddelerle yazımızı detaylandırmak istemiyorum.Ama kanun ve hukukun gereği olan zorunlu bilgiler bunlar.

Şimdi şöyle özetleyelim,

4734 sayılı kanunun

19.maddesi Açık İhale Usulünü

20.maddesi Belli istekliler arasındaki İhale Usulünü

21.maddesi Pazarlık İhale Usulünü

22.maddesi ise Doğrudan Temin ile ilgili detayları veriyor

 

Dikkat edilirse, kanun koyucu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda, kamu ihtiyaçlarının güvenle  karşılanmasını gözönünde bulundurarak, bu işlerin çoğunlukla özel sektörle karşılandığı gerçeğini de benimseyip bir denge oluşturmaya çalışmıştır.

Belirlenen eşik değerler tartışılabilir elbette.

Bir kanunun içerdiği teknik şartlarından önce,o kanunun ruhunu veya felsefesini,dayandığı sosyolojik,ekonomik ve siyasi dayanağı çok iyi anlamak gerekiyor.

Kanunun ruhuna vakıf olmadan veya o ruhu benimsemeden yasayı işletmek,beraberinde arzu edilen verimi getirmez.

Karşılıklı iyi niyet çerçevesinde yapılacak ihalelerde saydamlığı,rekabeti,eşit muameleyi,güvenirliği,gizliliği,kamuoyu denetimini,ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak hepimizin yasal sorumluluğudur.

Herkesin, 4734 sayılı yasaya, geliştirilebilecek bir çok yanları olmakla beraber bu gözle bakmasını  daha sağlıklı bulurum.

 

Selam ve sevgiler.


İlgili Etiketler

İlgili etiket bulunamamıştır.


Okuyucu Yorumları