Deprem İçin İlçe Afet Lojistik Nasıl Olmalıdır?




Türkiye Afet Müdahale Planı ( TAMP ), Türkiye  Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) ve  İl Afet Risk Azaltma Planları (İRAP) içinde ilçe Afet ve Acil Durum Yönetim planlarının yapılmasına dair atıflar olsa da, ilçe düzeyinde, il seviyesinde olduğu gibi şemalar yoktur.

Bunun temel nedeni, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) ilçe düzeyinde temsilciliğinin olmamasıdır. Herhangi bir bakanlığın ilçe müdürlükleri yoksa hizmetleri noksan kalmasa bile, temsiliyetleri, iletişim ve  toplumsal algıları eksik olmaktadır. Bu durum AFAD gibi müstakil başkanlıklar için de geçerlidir.

Bu nedenle, ilçe Afet ve Acil Durum Planları, TAMP ve İRAP yaklaşımı ile her ilçenin kendine özgü koşulları göz önünde bulundurularak hazırlanmalıdır. Bu hazırlama işleminin sorumluluğu ilgili kanuna göre mülki amirliklerdedir. Burada da bir karmaşıklık vardır. Birçok ilçede, ilçe AFAD müdürlüğünün olmamasının verdiği boşluktan da olsa gerek, ilçe belediyeleri, ilgili belediye kanunun kendilerine vermiş olduğu sorumluluk ve yetkiye dayalı olarak,  kendi afet ve acil durum planlarını hazırlamaktadırlar.

Bu planlar kamuoyu ile paylaşılırken, sanki o ilçenin mülki amirliğine ait olan afet ve acil durum planlarıymış gibi algılanmaktadır. Oysa belediye afet ve acil durum planlarının tek başına TAMP yaklaşımı çerçevesinde bir anlamı yoktur. Belediyeler, ilçe afet ve acil durum planları içinde kendilerine verilecek olan rol ve sorumluluklara göre icra planlarını hazırlamak ve mülki amirce hazırlanan ilçe afet ve acil durum planına uyum sağlamak durumundadırlar. Fiiliyatta bu kuralın ne kadar işlediği bir araştırma konusudur.

Dikkat edilirse, tüm noksanlıklar, aksaklıklar ve karışıklıklar, yüzyılın en önemli konusu olan afetlerle ilgili ulusal düzeydeki bir kurumun ilçe müdürlüklerinin olmayışından kaynaklanmaktadır.

Burada bazıları şunu diyebilir: AFAD İlçe Müdürlükleri kurulursa her şey düzelecek mi? Bu soruya verilebilecek en güzel cevap, bu sorunun ardındaki akıl felsefesi değişmedikçe evet hiçbir şey düzelmez olmalıdır.

AFAD’ın kuruluşu ile birlikte ilçe sivil savunma müdürlükleri kaldırıldı. İlçelerinde uzmanlaşmış olan sivil savunma müdürleri ve diğer uzmanlar, il müdürlüklerine veya başka yerlere atandılar. Yerlerine o ilçenin afet plan hafızasını muhafaza edecek, planların hazırlanmasından ilçe mülki amirine karşı sorumlu olacak kimse kalmadı. Bu durumu izah etmeye, makul göstermeye çalışmak yerine, telafi etmek, tahkim etmek afet yönetim mantığına daha uygun olacaktır.

TAMP ve İRAP’larda  Afet ve Acil Durum Merkezleri 4 temel servis üzerine kuruludur.

  1. Planlama ve istihbarat servisi
  2. Operasyon servisi
  3. Lojistik servisi
  4. Mali ve İdari İşler servisi

TAMP ve TARAP’da belirtilen Afet Yönetim Stratejimiz, Merkez ve İl Afet Müdahale Organizasyon şemaları aşağıdaki gibidir:

Yukarıdaki servislerin aynısı ilçe afet ve acil durum merkezinde kurulabilir, ilçe afet ve acil durum planları buna göre hazırlanabilir.

Yukarıdaki servislerden lojistik olanın  dışında  kalan 3 servis, plan uyum ilkelerine uygun olarak il afet müdahale organizasyonuna aynen monte olabilir. Lakin lojistik servisi için aynı şey mümkün değildir. Lojistik servisi, bölüm olarak ilçe planında tabi ki var olacaktır. Lakin her ilçenin kendi coğrafi, sosyal, kültürel, ekonomik ve afet risklerine göre özgün afet risk yaklaşımları ve bunları kapsayan lojistik  planları olmalıdır. Afet lojistiği, afet planının en az %50’sini kapsamaktadır.

İlçe Afet ve Acil Durum Planları, tıpkı TAMP, TARAP ve İRAP gibi, aynı şablonda hazırlanabilir.

Burada bu formatın Lojistik Yönetimi kısmında önerilerde bulunulacaktır. 

Lojistik planı olmayan hiçbir planın başarıya ulaşma şansı yoktur. TAMP, TARAP ve İRAP’ların başarılı olması, herhangi bir afet anında ve sonrasında sorunsuz şekilde uygulanabilmesi tabanda ilçe ölçeğinde yapılacak olan sağlam çalışmalara bağlıdır.

İLÇE AFET LOJİSTİK PLANI

Lojistiğin temel unsurlarının ilçe ölçeğinde uygulanması üst planların başarısını artıracaktır. Üst planlar bu temel unsurlar için, ilçelere yardımcı olma görevi görmelidirler.

Bir ilçe afet lojistiği;

  • İletişim
  • Nakliye
  • Depolama
  • Altyapı
  • Geçici Barınma
  • Enkaz Kaldırma
  • Acil Sağlık Hizmetleri  unsurlarından oluşur.

Dikkat edilirse, bu unsurların tamamı neredeyse ilçe afet ve acil durum planının risk belirleme, hazırlık ve iyileştirme aşamalarının dışındaki birçok işi kapsamaktadır.

İletişim

İlçede iletişimi sağlayan tüm kurum ve kuruluş temsilcileri ile belirlenmiş olan ilçe riskleri çerçevesinde hazırlıklar yapılır. Bir afet ve acil durum anında ilk ve en önemli şey, haberleşmenin devam etmesi, bilgi akışının kesintiye uğramamasıdır. Bilgi akışı, öncelikle ilçede olan afet veya acil durumun künyesinin il merkezine doğru bir şekilde aktarılması ile başlar.

Afetin türü, büyüklüğü, olduğu yer, tarih ve saati, devam edip etmediği, genel hasar bilgileri, ilk etapta lazım olan yardım bilgileri  acilen iletilir.

Daha sonra ilçe afet müdahale planı gereği izlenmesi gereken müdahale şekilleri uygulamaya konur.

Durum biraz daha netleşince, sekonder bir bilgi aktarımı daha yapılır. İl afet merkezine yapılan bu ikinci bilgilendirmede, varsa ölü ve yaralı sayısı, hasar alan bina sayısı ve hasar çeşitleri, ulaşıma kapalı olan yolların bilgisi, varsa hayvan zayiatı, tahliye bilgisi gibi hususlar aktarılır.

Bu iletişim aşaması, ilçeye gelecek yardımlar için son derece kritik önemi haizdir.

İlçe iletişim altyapısının sağlamlığı ile ilgili yapılması gerekenler, lojistik unsurların “alt yapı” bölümünde halledilmesi gereken kısımdır.

Nakliye

Özellikle belediye başat rolde olmak üzere, diğer kurum ve kuruluşların personel ve araç profilleri çıkarılır. Afet sonrası, kapanması muhtemel olan yolların açılması, köprü, viyadük vs güçlendirilmesi, akaryakıt ihtiyacı, ikmal ve bakım işleri bu başlık altında değerlendirilir.

Depolama

İlçede her türlü afet ve acil durum ihtiyaç malzemesinin güvenle asgari oranda depolandığı, güncellendiği sağlam bir depo inşa edilmelidir. Depo yönetim ilkeleri çerçevesinde 24 saat esasına göre işletilir. Bu iş lojistik kısmın en önemli ayağıdır. Burada olabilecek bir aksama bütün hizmeti altüst edebilir. Bunun örneği 6 Şubat 2023 depremlerinde yaşandı maalesef. Gelen ayni bağışların kabul edileceği depolar hazır olmadığı için, yardım tırları uzun kuyruklar oluşturdu. Lojistik idaresinde büyük sıkıntılar yaşandı ilk haftalar.

Depolama ile ilgili Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Kızılay ve Belediye üçlüsü ilçe içinde uygun depo inşa konusunda birlikte hareket edebilirler.

Altyapı

Su, elektrik, doğalgaz, iletişim, internet  hizmetleri afetlerde en çok korunması gereken altyapı ünitelerinden biridirler. Bu konuda ilgili tarafların ilçe temsilcilikleri ile gerekli risk değerlendirilmeleri yapılıp tedbirler alınabilir.

Geçici Barınma

Afet durumlarında, ilk ortaya çıkan ihtiyaçlardan biri önce acil sonra geçici barınma sorunudur. Geçici barınma yerleri, afetzedelerin kalıcı konutlara geçinceye kadar kalacakları mekânları ihtiva etmektedir. Bunlar  çadır, konteyner ve diğer geçici yapı sistemleridir. İlçeye hangisi veya hangilerinin daha uygun olacağına, Çevre ve Şehircilik, Belediye, Gençlik ve Spor, Milli Eğitim temsilcileri ile birlikte yapılacak değerlendirme ile karar verilebilir. Sonrasında hemen gerekli olan alan belirlenmeli, alan altyapısında kanalizasyon dahil gerekli gider çalışmaları, temiz su depolama işlemleri yapılmalıdır. Geçici barınma alanları kesinlikle bu fonksiyonlarının dışında kullanılmamalıdır.

Enkaz Kaldırma

Bir afet sonrası, yapılacak yardım operasyonların önündeki en büyük engellerden biri bina ve yol enkazlarıdır. Bunlara yönelik gerekli hazırlık çalışmaları Belediye tarafından organize edilebilir.

Acil Sağlık Hizmetleri

Afetlerden hemen sonra en birinci ihtiyaç duyulan konudur. Yaralılara verilecek sağlık hizmetleri, sonrasında da hayat normale dönünceye kadar sunulacak sağlık işlemleri bu kısımda değerlendirilebilir. İlçe Sağlık Müdürlüğü, Kamu Hastanesi ve 112 üzerinden risk değerlendirilmeleri yapılarak üretilecek işlemler hazırlanır.

Yukarıdaki genel esaslar doğrultusunda şekillenecek ilçe afet lojistik yönetimi, yerel bazdaki maddi ve manevi kayıpları azaltacak,  ilçe afet ve acil durum yönetimi ile ilçe lojistik yönetiminin idari, teknik ve mevzuat altyapısını da oluşturmuş olacaktır.


İlgili Etiketler

İlgili etiket bulunamamıştır.


Okuyucu Yorumları