Cittaslow Şehirler ve Bir Başarı Öyküsü: Nevşehir’den Ortahisar

Cittaslow, küçük ve orta ölçekli kentlerin yaşam kalitesini artırmayı, yerel kimliği korumayı ve sürdürülebilir kalkınmayı hedefleyen uluslararası bir şehirler ağıdır. Türkçede genellikle “Yavaş Şehir” olarak çevrilir.

Temel felsefesi, “Daha hızlı değil, daha kaliteli bir yaşam.” Bu hareket; kentlerin küreselleşme baskısıyla birbirine benzemesine, aşırı tüketim kültürüne ve hızlı kentleşmenin yarattığı kimlik kaybına karşı ortaya çıkmıştır.

Latince Citta ve İngilizce Slow kelimelerinin birleşmesiyle ortaya çıkmış bir isim.

Yani, kelime tam anlamıyla Yavaş Şehir demek. Ama bu sakın sizi yanıltmasın. Hayatı yavaşlatmak değil burada kastedilen. Delicesine akan bir hızla, kontrolsüz şekilde ve sonuçlarını daha sonra görüp yapıp ettiklerimizi değerlendirebildiğimiz bir şehirciliğe karşı çıkış manifestosu bu aslında.

Cittaslow bir kent aslında sakin kent demektir. Sakin olan bir kentin insanı da sakin olur. Deli gömleği giymiş gibi koşturmaca içinde yaşanan bir hayatın yerine, huzur veren bir sakinlik, geç kalmayan bir yavaşlık insanı da sağlıklı kılar.

Hareket 1986’da İtalya’da başlayan Slow Food akımından ilham almıştır. Slow Food, fast food kültürüne karşı yerel ve geleneksel üretimi savunan bir harekettir. Cittaslow bu yaklaşımı gıdadan çıkarıp kentsel yaşama uyarlamıştır.

Burada yazımızı daha anlamlı kılmak adına Slow Food kültürüne de bir parantez açmakta fayda vardır.

Slow Food, 1986 yılında İtalya’da ortaya çıkan ve 1989’da uluslararası bir harekete dönüşen; yerel, geleneksel ve sürdürülebilir gıda üretimini savunan küresel bir sivil toplum hareketidir. (1)

Hareket, 1986’da Roma’daki bir McDonald’s açılışına karşı protesto ile sembolik olarak başlamıştır. (2)

Ortaya çıkış nedeni:

• Küreselleşmenin yerel mutfak kültürlerini tehdit etmesi
• Endüstriyel tarımın çevresel zararları
• Gıda üretiminde tekelleşme

1989’da Paris’te yayımlanan Slow Food Manifestosu uluslararası bir harekete dönüşmüştür (1).

Slow Food şu alanlarda etki üretmiştir:

• Organik tarımın yaygınlaşması
• Yerel pazarların güçlenmesi
• Gastronomi turizmi
• Cittaslow hareketinin doğuşu (2)

Özellikle Cittaslow hareketi, Slow Food’un kentsel versiyonu olarak görülür.

Dönelim Cittaslow’a.

Cittaslow, yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan, küçük şehirlerin yerel kimliğini, doğasını ve kültürünü koruyarak “yavaş yaşam” felsefesini benimsemesini hedefleyen uluslararası bir şehir ağı olarak (3) amacı daha yaşanabilir, insan ölçekli, çevreci ve yerel karakterini koruyan kentler oluşturmaktır.

Cittaslow, hızlı kentleşme, standartlaşma, kimlik kaybı, tüketim odaklı yaşam yerine şunu önerir:

• Yavaşlık
• Yerellik
• Sürdürülebilirlik
• Topluluk odaklı yaşam (4)

Türkiye’de ilk Cittaslow Seferihisar’dır.

2026 yılı itibarıyla Türkiye’de Cittaslow ağına 28 belediye üyedir.

• Ahlat – Bitlis
• Akyaka – Muğla
• Arapgir – Malatya
• Çameli – Denizli
• Daday – Kastamonu
• Eğirdir – Isparta
• Finike – Antalya
• Foça – İzmir
• Gerze – Sinop
• Gökçeada – Çanakkale
• Göynük – Bolu
• Güdül – Ankara
• Halfeti – Şanlıurfa
• İbradı – Antalya
• İzmir (Metropol)
• İznik – Bursa
• Kemaliye – Erzincan
• Köyceğiz – Muğla
• Mudurnu – Bolu
• Perşembe – Ordu
• Safranbolu – Karabük
• Seferihisar – İzmir
• Şarköy – Tekirdağ
• Şavşat – Artvin
• Uzundere – Erzurum
• Vize – Kırklareli
• Yalvaç – Isparta
• Yenipazar – Aydın (5).

Cittaslow listesindeki tüm belediyelerimizi ve Belediye Başkanlarımızı bu vizyonlarından dolayı kutluyorum. Bu yazı çalışmasını yaptığım süreçte Cittaslow yeni bir üye daha kazandı.

Çok büyük bir memnuniyetle belirtmeliyim ki, bu güzel listeye artık Nevşehir Ortahisar Belediyesi de eklendi. Orta Anadolu’muzun en şirin bölgelerinden olan Ortahisar’ın başarılı Belediye Başkanı kıymetli dostumuz Ahmet Ateş’in sabırla ve ısrarla yürüttüğü çalışmalar neticesinde bana göre çoktan hak edilmiş bir unvan alınmış oldu. Kendisini ve tüm Ortahisarlı hemşerilerimizi tebrik ediyorum.

Hayatı sadece gerekli olan alanlarda ve zamanlarda hızlı yaşamak, diğer tüm zamanları sakin geçirmek bizi daha sağlıklı, anlayışlı, sabırlı ve hoşgörülü kılar.

Şehirleşmenin yeni kodlarını yazarken,  bu kodları zaten bünyesinde bulunduran bir medeniyetin mirasçıları olarak tüm dünyaya bir ŞEHİR MEDENİYETİ öyküsü yazmaya hazırlanalım. Biz varız ve azimliyiz.

Sağlık ve afiyet dileklerimle.

 

Kaynakça

1. Petrini, C. (2007). Slow food nation: Why our food should be good, clean, and fair. Rizzoli.
2. Leitch, A. (2003). Slow food and the politics of pork fat: Italian food and European identity. Ethnos, 68(4), 437–462.
3. Knox, P. L. (2005). Creating ordinary places: Slow cities in a fast world. Journal of Urban Design, 10(1), 1–11.
4. Mayer, H., & Knox, P. (2006). Slow cities: Sustainable places in a fast world. Journal of Urban Affairs, 28(4), 321–334.
5. Cittaslow Türkiye üyeleri ve listesi. Cittaslow Cities in Turkey. AllAboutTurkey. https://www.allaboutturkey.com/cittaslow.html (Erişim tarihi: Şubat 2026)