Son yıllarda Türkiye’nin dört bir yanında yükselen dev şehir hastaneleri, görkemli mimarileri, geniş koridorları ve teknolojik donanımlarıyla sağlıkta dönüşümün vitrini olarak sunuluyor. Hastalar artık daha ferah bekleme salonlarında sıra beklerken, fiziki şartların iyileşmesi hepimizin gözünü dolduruyor. Ancak bu beton ve çelik yığınlarının duvarları arasında, sistemin temel taşı olan sağlık çalışanları giderek artan bir yükün altında eziliyor. Manzara şu ki; hastaneler iyileşiyor ama hastaneyi ayakta tutanlar tükeniyor.

Heykel Gibi Binalar, İskelet Gibi Çalışanlar

Devasa hastanelerin işletme mantığı, beraberinde orantısız bir iş yükü getiriyor. Kamu-özel ortaklığı modeliyle inşa edilen bu yapıların kârlılık odaklı işletilmesi, sağlık çalışanlarının sırtına ek bir yük olarak biniyor. Daha fazla poliklinik, daha fazla hasta, daha fazla mesai... Sendikaların açıkladığı verilere göre, yıllık muayene sayısındaki rekor artışlar bir başarı öyküsü değil; aksine sağlık çalışanlarının tükenmişlik sendromuna itildiğinin bir göstergesi. Bir hekimin günde bakması gereken hasta sayısı etik sınırların çoktan üzerine çıkmış durumda. Bu yoğunlukta, "nitelikli sağlık hizmeti" vermek bir yana, ayakta kalabilmek bile büyük bir başarı haline geldi.

Şiddet Sıradanlaştı, Güvenlik Zafiyeti Derinleşti

Fiziki şartlar iyileşirken, en temel çalışma koşulu olan güvenlik hala ikinci planda kalıyor. Bir avukatlık bürosunun hazırladığı bilgi notlarına göre, beyaz kod uygulaması 2015’ten beri mevcut ama sahada işleyişi hâlâ büyük bir sorun. Sağlık Bakanlığı’nın 2025 verilerine göre, günde ortalama 48 beyaz kod başvurusu yapılıyor. Bu da her gün 40 sözel şiddet ve 8 fiziksel saldırı vakası demek.

Sendika temsilcilerinin de belirttiği gibi, sorun sadece şiddetin varlığı değil; caydırıcılığın eksikliği. Beyaz kod veren sağlık çalışanı, şiddetin failiyle aynı ortamda ifade vermeye zorlanırken, açılan davalarda cezasızlık algısı şiddeti adeta teşvik ediyor. "Şiddet azaldı" açıklamaları ise, beyaz kod sistemine duyulan güvenin azalmasından başka bir işe yaramıyor. Çalışanlar, süreçten sonuç alamayacaklarını bildikleri için artık şiddeti bildirmekten bile kaçınır hale geldi.

Performans Baskısı ve Haksız Şikayetler

Görkemli hastanelerin bir diğer gerçeği ise "performans" baskısı. İl Sağlık Müdürlükleri Performans Değerlendirme Yönergesi ile kurumlar belirli hedeflere ulaşmaya zorlanırken, bu baskı en üstten en alt kademedeki çalışana kadar yansıyor. Hasta memnuniyeti odaklı bu sistem, çoğu zaman hekimleri "defansif tıp" uygulamalarına yönlendiriyor.

Dahası, haksız hasta şikayetleri sağlık çalışanlarının motivasyonunu tamamen yerle bir ediyor. "Başhekimliğe dilekçe yazmaktan hasta bakamaz olduk" serzenişi, artık mesleki bir tükenmişliğin özeti haline geldi. 657 Sayılı Kanun’un 25. maddesi, haksız şikayette bulunanlarla ilgili idari süreçler tanımlasa da, sağlık çalışanları bu hakları arayacak ne zaman ne de manevi gücü bulabiliyor kendinde .

Sonuç: Sağlık Çalışanı Yoksa Hastane Duvardan İbaret

Şehir hastaneleri, fiziksel yapılarıyla modernliğin bir simgesi olarak öne çıkabilir. Ancak, bu duvarların ardında yaşayan, çalışan ve yorulan insanlar olduğunu unutmamak gerekiyor. Sağlıkta dönüşüm, yalnızca yeni binalar inşa etmekle kalmamalı; bu binalarda görev yapan insanların insana yakışır koşullarda çalışmasını sağlamak da önemli.

OECD’nin de belirttiği gibi, artan talep ve iş gücü eksikliği sağlık sistemleri üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Bu yükü taşıyan sağlık çalışanları ise her geçen gün daha fazla yıpranıyor. Betonun değil, o betonun içinde hayat süren insanların sesine kulak vermek gerekiyor. Çünkü sağlık çalışanı yoksa, şehir hastaneleri sadece soğuk ve boş birer anıttan ibaret kalır.