Yeni bir bilimsel araştırma, günlük temizlik ürünleri ve dezenfektanlarda yaygın olarak kullanılan maddelerin solunmasının, yutulmasına göre 100 kat daha ölümcül ve zararlı olduğunu ortaya koydu. Üstelik, erkeklerin bu maddelere karşı kadınlardan daha savunmasız olduğu belirlendi.

COVID-19 pandemisiyle birlikte kullanımı artan yüzey dezenfektanları ve sprey temizleyiciler hakkında endişe verici bir uyarı yapıldı. Environmental Science & Technology dergisinde yayımlanan ve California Üniversitesi uzmanları tarafından yürütülen bu çalışma, Kuaterner Amonyum Bileşikleri (QAC) olarak bilinen kimyasalların akciğer sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerini gözler önüne serdi.

Solumak, Yutmaktan 100 Kat Daha Tehlikeli

Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, bu kimyasalların vücuda giriş şekliyle ilgili. Fareler üzerinde yapılan deneylerde, dezenfektan maddelerinin solunması (aspirasyon), ağız yoluyla alınmasına göre 100 kat daha fazla ölüm riski ve akciğer hasarı oluşturdu.

• Mide ve Cilt Bariyeri Koruyor: Uzmanlar, bu maddelerin mide veya ciltten geçişinin zor olduğunu, ancak solunum yoluyla doğrudan ve çok daha etkili bir şekilde kana karıştığını belirtiyor.
• Hayati Risk: Çok düşük dozlarda solunan kimyasallar bile ciddi akciğer ödemine ve organ hasarına yol açabiliyor.

Erkekler Daha Büyük Risk Altında!

Çalışma, bu kimyasalların etkisinde şaşırtıcı bir cinsiyet farkı olduğunu da ortaya koydu.

• Erkeklerin Hassasiyeti: Aynı doza maruz kalan erkek deneklerin ölüm oranı, dişilere göre belirgin şekilde daha yüksek çıktı.
• Bilimsel Neden: Araştırmacılar, kadın vücudunun bu zararlı maddeleri akciğerden kana transfer ederek vücuttan atma hızının erkeklere göre yaklaşık 10 kat daha fazla olduğunu saptadı. Bu durum, erkeklerde kimyasalın akciğerde daha uzun süre kalarak hasarı artırmasına neden oluyor.

DDAC Maddesine Dikkat: En Zararlısı O!

Dezenfektanlarda en yaygın olarak kullanılan iki ana madde olan BAC (Benzalkonyum Klorür) ve DDAC (Didesil Dimetil Amonyum Klorür) karşılaştırıldığında; DDAC’ın çok daha tehlikeli olduğu ortaya çıktı. DDAC’ın, BAC’a göre:

Akciğerlerde daha fazla iltihaplanmaya yol açtığı,

Daha şiddetli ödem ve doku hasarına neden olduğu belirlendi.

Hangi Ürünlerde Bulunuyor?

Bu kimyasallar yalnızca sanayide değil, evlerimize kadar girmiş durumda:

• Sprey dezenfektanlar ve yüzey temizleyiciler,
• Çamaşır yumuşatıcıları ve kurutma kağıtları,
• Bazı burun spreyleri ve göz damlaları,
• Ağız gargaraları.

Uzmanlardan Tavsiyeler

Araştırmacılar, özellikle sağlık çalışanları ve temizlik personeli arasında astım ve KOAH riskinin bu maddeler yüzünden arttığına dikkat çekiyor. Evlerde sprey ürünler yerine sıvı/bezle silme yöntemlerinin tercih edilmesi ve ortamın mutlaka iyi havalandırılması son derece önemli.

 

Kaynak: https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.5c13204