Erciyes University Tıp Fakültesi’nde gerçekleştirilen yeni bir araştırma, karaciğer dışında gelişen kist hidatik hastalığının tanısında önemli güçlükler yaşandığını ortaya koydu. “Experimental and Therapeutic Medicine” dergisinde yayımlanan çalışmada, karın içinde ancak karaciğer dışında yerleşen hidatik kistlerin çoğu zaman klasik görüntüleme bulguları vermediği ve bu nedenle tanının gecikebildiği belirtildi.

Kist hidatik hastalığı, halk arasında “köpek tenyası” olarak bilinen Echinococcus granulosus parazitinin neden olduğu zoonotik bir enfeksiyon olarak biliniyor. Özellikle Akdeniz ve Orta Doğu gibi hayvancılığın yaygın olduğu bölgelerde daha sık görülüyor. Hastalık çoğunlukla karaciğerde ortaya çıksa da bazı olgularda böbrek, dalak, retroperiton, karın zarı ve hatta yumurtalık gibi sıra dışı bölgelerde de gelişebiliyor.

41 Hastanın Verileri İncelendi

Araştırmada, 2010-2020 yılları arasında ameliyat edilen 41 hastanın verileri geriye dönük olarak analiz edildi. Hastaların yaş ortalaması yaklaşık 43 olarak belirlenirken, olguların çoğunluğunu kadın hastalar oluşturdu.

En sık görülen şikâyet karın ağrısı oldu. Bazı hastalarda yan ağrısı, idrar yapamama, vajinal kanama ve bel ağrısı gibi farklı belirtiler görüldü. Ancak dikkat çekici noktalardan biri, hastaların yaklaşık yüzde 15’inde hiçbir belirti olmamasıydı. Bu kişilerde hidatik kistler başka nedenlerle yapılan görüntüleme incelemeleri sırasında tesadüfen saptandı.

En Sık Böbrekte Görüldü

Çalışmaya göre karaciğer dışı hidatik kistlerin en sık görüldüğü organ böbrek oldu. Bunu dalak, retroperitoneal alan ve karın içi diğer bölgeler takip etti. Araştırmacılar, özellikle böbrek ve retroperitoneal bölgede görülen kistlerin tanısının daha karmaşık olabileceğine dikkat çekti.

Hastalarda ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) yöntemleri kullanıldı. Ancak görüntüleme yöntemleri her zaman yeterli olmadı. Araştırmada yalnızca hastaların yaklaşık yüzde 71’inde ameliyat öncesinde radyolojik olarak kesin hidatik kist tanısı konulabildiği bildirildi.

Serolojik Testler Her Zaman Yeterli Değil

Araştırmada kullanılan kan testlerinin de karaciğer dışı hidatik kistlerde sınırlı başarı gösterdiği vurgulandı. Özellikle sadece karaciğer dışı yerleşimi olan hastalarda serolojik testlerin pozitiflik oranının düşük olduğu belirtildi.

Araştırmacılar, bu nedenle endemik bölgelerde yaşayan hastalarda karın içinde görülen kistik lezyonların ayırıcı tanısında hidatik hastalığın mutlaka düşünülmesi gerektiğini ifade etti.

Cerrahi Hâlâ En Etkili Tedavi

Çalışmada karaciğer dışı hidatik kistlerde temel tedavi yönteminin hâlâ cerrahi olduğu belirtildi. Hastaların büyük bölümünde kistin tamamen ya da kısmen çıkarıldığı operasyonlar uygulandı. Bazı olgularda dalak alınması veya böbreğin bir kısmının çıkarılması gerekti.

Takip sürecinde hastaların yaklaşık yüzde 10’unda hastalığın tekrar ettiği görüldü. Özellikle birden fazla bölgede kist bulunması, daha önce hidatik kist ameliyatı geçirmiş olmak ve karaciğer tutulumunun eşlik etmesi nüks riskini artıran faktörler arasında yer aldı.

Uzmanlardan Uyarı

Araştırmacılar, hidatik hastalığın Türkiye gibi endemik bölgelerde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ettiğini belirterek şu uyarıda bulundu:

“Karaciğer dışı yerleşimli hidatik kistler tipik görüntüleme özellikleri göstermeyebilir. Bu nedenle özellikle endemik bölgelerde atipik kistik lezyonlarda hidatik hastalık mutlaka akılda tutulmalıdır.”

Çalışma ayrıca, nüks riskini daha iyi anlamak için daha geniş hasta gruplarıyla çok merkezli araştırmalara ihtiyaç olduğunu ortaya koydu.

Kaynak: Fatih Dal, et al. Surgical treatment of extrahepatic intraabdominal hydatid cysts: A single‑centre retrospective analysis.EXPERIMENTAL AND THERAPEUTIC MEDICINE 31: 102, 2026.

https://doi.org/10.3892/etm.2026.13096