Doktor Kontrolünde İlaç Azaltmak Mümkün mü?

Kalp ve damar hastalıklarında reçete edilen ilaçlar hayat kurtarıcıdır. Ancak zamanla ilaç sayısının artması, hastalar için farkında olunmayan ciddi riskler yaratabiliyor. Amerikan Kalp Derneği (AHA), bu konuda çok önemli bir uyarı yayımlayarak kalp hastalarında gereksiz veya süresi dolmuş ilaçların doktor kontrolünde azaltılması ya da kesilmesi (Deprescribing) gerektiğini vurguladı.

Çok Fazla İlaç Kullanmak Neden Riskli?

Özellikle yaş ilerledikçe veya farklı rahatsızlıklar eklendikçe kullanılan ilaç sayısı hızla artıyor. Ancak gereğinden fazla ilaç kullanmak (genellikle 5 ve üzeri ilaç):

• İlaçların birbiriyle etkileşmesine ve yan etkilerin artmasına neden olabilir.
• Baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve düşme riskini artırabilir.
• Unutkanlığı veya halsizliği tetikleyebilir.
• "Tuzak kaskat" dediğimiz duruma yol açabilir: Bir ilacın yan etkisini (örneğin bacakta şişlik) başka bir hastalık sanıp ona da yeni bir ilaç başlamak.

Hangi Durumlarda İlaçlar Tekrar Değerlendirilmeli?

Doktorlar aşağıdaki durumlar yaşandığında hastanın ilaç listesini gözden geçirmelidir:

1. Sık sık baş dönmesi veya düşme yaşanıyorsa,
2. Hastada unutkanlık veya zihinsel bulanıklık başladıysa,
3. İlacın asıl kullanım gerekçesi (örneğin geçici bir ağrı veya geçmiş bir tedavi) artık sona erdiyse,
4. Hastanın genel durumu değiştiyse ve tedavi hedefleri yeniden belirlendiyse.

Hangi İlaçlar Azaltılabilir veya Kesilebilir?

• Kan Sulandırıcılar (Aspirin vb.): Belirli bir yaştan sonra koruma amaçlı aspirin kullanımı kanama riski oluşturabileceği için her hasta için gerekli olmayabilir.
• Mide İlaçları ve Ağrı Kesiciler: Geçici olarak başlanan ancak alışkanlık haline gelen mide koruyucular veya ağrı kesiciler kalp sağlığını olumsuz etkileyebileceği için doktor kontrolünde bırakılabilir.
• Tansiyon ve Ritim İlaçları: Hastanın durumuna göre doz ayarı yapılabilir veya bazı durumlar tamamen düzeldiğinde kademeli olarak kesilebilir.

Hayati Uyarı: İlaçlarınızı Asla Kendi Başınıza Bırakmayın!

Bu uyarının amacı kesinlikle hastaların kendi kendine ilacı bırakması değildir. Bazı ilaçlar (örneğin beta-blokörler) aniden kesildiğinde çarpıntı veya tansiyon fırlamasına yol açabilir.

Ne Yapmalısınız?

Kullandığınız tüm ilaçları, vitaminleri ve takviyeleri bir araya getirerek doktorunuza danışın. Doktorunuza "Bu ilaçların hepsine hâlâ ihtiyacım var mı?" diye sormaktan çekinmeyin. Tıpta doğru ilacı başlamak kadar, artık ihtiyaç duyulmayan ilacı güvenle bırakmak da tedavinin bir parçasıdır.

 

Kaynak: DiDomenico RJ, Marrs JC, Bress AP, et al. Deprescribing in Patients With Cardiovascular Disease Experiencing Polypharmacy: A Scientific Statement From the American Heart Association. Circulation. 2026;154:e299–e318.

DOI: 10.1161/CIR.0000000000001459