Buraya kadar verdiğimiz bilgilerden anlaşılacağı üzere, dünya ve ülkemizde ilaç için yapılan yatırımlar çok ileri düzeye erişmiş durumdadır. Bu kadar emeğin karşılığında, insanların hastalıklardan korunması ve tedavi edilmesini daha etkin kılacak her türlü bilimsel veriyi ve imkanı değerlendirmek  bilimin önünde duran  en büyük görevdir.

Sentetetik kombinasyonlu ilaçlar, biyoteknolojik ilaçlar ile birlikte doğada var olan bitkisel ve diğer doğal kaynaklı maddelerin ilaç olarak tedavide bir seçenek olarak kullanılabilmesi için  bilimsel önyargıdan uzak yaklaşımlar ve çalışmalar gerekmektedir.

Aşağıda verdiğimiz bilgiler, yukarıda verdiklerimizin alternatifi değil bütünleyeni ve birlikteliği olarak değerlendirilmelidir.

Bütün dünyada Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları olarak bilinen  yaklaşımlar 1990’lı yılların başında başlamıştır. Kısaca GETAT olarak isimlendirilmektedir. Aslında Tıp Bilimini bu şekilde ayırmanın  isabetli olup olmadığı tartışmalıdır. 

Tıp bir bütündür. 

Tıbbın konvansiyonel  olanı ile alternatif olanı şeklinde  ikiye ayrılarak değerlendirme yapılmasının  doğru ve faydalı sonuçlar vereceği kanaatinde değiliz. Dolayısı ile geleneksel olarak özellikle bitkilerle tedavi seçeneklerine yaklaşımın, mevcut  tedavi protokollerini yalanlamadığını, onlara alternatif teşkil etmediğini, tam tersine  bütünlediğini, bu çerçevede bilimsel tabana oturtmak için gerekli ilmi çalışmaların yapılması zarureti  ve bu konuda  ciddi çalışmalar yapanların  önünün açılması gerektiği gerçeğinde anlaşmamız gerekmektedir. 

Dünya Sağlık Örgütü, alternatif tıp konusundaki uygulamaları “Geleneksel Hekimlik” olarak adlandırmakta ve “Farklı kültürlerde uygulanan teoriler, inançlar ve deneyimlerden yararlanan uygulamalar bütünü” olarak tanımlamaktadır. Konvansiyonel tıp ile birlikte kullanılıyorsa tamamlayıcı, konvansiyonel tıp yerine kullanıyorsa alternatif tıp denmiştir.

Tıp Sosyal,siyasal ve dini açıdan görüşlere göre  şekillenen bir bilim dalı değildir. Tıp biliminin bir parçası olan bitkiler başta olmak üzere doğal  tedavi yöntemlerini, bir dini veya sosyal inanışın yansıması olarak görmek ve bu yönde yapılması gereken çalışmalara ve araştırmalara engel olmaya çalışmak bizzat bağnazlığın ve bilimdışı aklın ta kendisidir. 

İster konvansiyonel ister geleneksel diye adlandırılan tıp uygulamalarını istismar eden, sahtekar, şarlatan ve dolandırıcılar  işte bu "red" aklının zemini üzerinde yeşermektedirler.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2000 yılı verilerine göre GETAT  denilen uygulamaların kullanım sıklığı Afrika’da %80, Kanada’da %70, Avustralya’da %48, ABD’ de %42, Belçika’da %38, Fransa’da %49 dur. Bu uygulamalar içinde bitkisel ürün kullanımı birinci sıradadır.

Bitkisel ürünlere yapılan harcamaların ölçülmesi  kolay değildir lakin, sadece Amerika’da  bu oranın dünya ilaç pazarının %15-20 si kadar olduğu tahmin edilmektedir. AB ve Avrupa Ekonomi Alanı (EEA) içerisinde yer alan 29 ülkenin birçoğunda yasal düzenlemeler mevcuttur.  Türkiye’de ise GETAT konusunda sınırlı sayıda çalışma bulunuyor. GETAT konusunda sadece  bitkisel ilaçların Türkiye’deki pazar büyüklüğünün 100 milyon doları aştığı tahmin edilmektedir.

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Modern Tıp - 1 Bir ilacın keşfinde ve üretilmesinde ilk adım molekül bulmaktır. Bir molekülün beşeri  ilaca dönüşmesi 10 – 15 yılı bulan bir Ar-Ge çalışması gerektiriyor. Bazen bir molekülün ilaç halinde satışı gerçekleşinceye kadar yapılması gereken yatırımların miktarı 2.6 milyar doları bulabiliyor.

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Modern Tıp - 2 Biyoteknolojik ilaç kavramı çok önemli, hem dünya hem ülkemiz bu oranın daha da arttığı bir eğilimde gidiyor. Sentez kimyası ile üretilen ilaçların Pazar payı giderek azalıyor ve azalmalı.

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Modern Tıp - 4 Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp yöntemleri; Akupunktur, apiterapi, fitoterapi, hipnoz, homoepati, sülük uygulaması, kayropraktik, kupa uygulaması, larva uygulaması, mezoterapi, proloterapi, osteopati, ozon uygulaması, refleksoloji, müzikterapidir.

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Modern Tıp - 5 Türk Tıbbı Onkoloji Derneği hastaya katkı sağlayacak, antikanser ilaçların yan etkilerini azaltacak, hastaya konfor sağlayacak, hastanın anksiyetesini azaltacak, maliyet etkin tamamlayıcı tıp yöntemlerini eğer bilimsel verilerle kanıtlanıyorsa tamamlayıcı olarak kabul edebileceklerini belirtmektedir